- Дошкольное образование. Сценарии, Методичка

Чароўны ваўчок. Падарожжа па фальклорных гульнях-забавах для дзяцей сярэдняй групы (4–5 гадоў)

 

Вольга СТУПКОВА,
выхавальнік дашкольнай адукацыі
ДУА “Казлоўшчынскі яслі-сад”,
Дзятлаўскага раёна,
Гродзенская вобласць

 

 

 

Мэта: фарміраваць уяўленні дзяцей пра беларускія народныя традыцыі праз знаёмства з гульнёй.

Задачы: праз рухомыя фальклорныя гульні, песні, прыгаворкі, лічылкі, загадкі знаеміць дзяцей з народнымі традыцыямі і культурай, вучыць пазнаваць навакольнае асяроддзе, развіваць фізічна, выхоўваць нацыянальную самасвядомасць.

Абсталяванне: зала (пляцоўка на вуліцы) упрыгожана ручнікамі, даматканымі посцілкамі, беларускімі цацкамі; дзеці і дарослыя часткова апранутыя ў беларускія касцюмы; цацкі (ваўчок, мышка); цэлафанавыя стужкі для дожджыка; кошык з цацачнымі грыбамі і ягадамі; какошнікі: “Верабей”, “Кот”, пачастункі для дзяцей.

Музычнае суправаджэнне: беларускія народныя мелодыі “Весялуха”, “Зайка”, “Верабейчык”, “ Мішанька”.

Удзельнікі:  Вядучы, Весялінка, Мядзведзь, Заяц, дзеці.

 

Ход забавы

 

Вядучы:

Кацілася торба з высокага горба
А ў той торбе ваўчок
Пакруцім чароўны бачок?

 

Гучыць беларуская народная мелодыя “Весялуха”.
Паказваецца
Весялінка  і танцуе польку.

 

Вядучы:

Вось дык танец “Весялуха”,
Аж звініць ад піску вуха.

Весялінка:

Шанаванне добрым людям,
Хай вам радасці прыбудзе!
Я – Весялінка,
А вось і смачная хвілінка! (Пачастункі)
Сардэчна ўсіх вітаю,
Весяліцца запрашаю!
Ці ёсць у вас дзяўчынка Маша, хлопчык Саша.
Яны хочуць пагуляць?
Хто пакліча, – адгадаць.

 

Гульня “Маша”

Задача: Развіваць тэмбравы слых, выклікаць добрыя пачуцці.

Апісанне гульні. Дарослы расказвае:

Ёсць у нас дзяўчынка Маша,
І ёсць у нас хлопчык Саша.
Яны хочуць пагуляць:
Хто пакліча – адгадаць.

 

Дзяўчынцы або хлопчыку завязваюць вочы хустачкай. Дзеці, трымаючыся за рукі, ідуць па крузе і спяваюць:

Маша, Маша, ты пацеша наша.
Адгадай, хто пяе, імя тваё назаве.

 

Хто-небудзь адзін з дзяцей праспявае: “Ма-ша”. “Маша”, якая стаіць у сярэдзіне круга, павінна адгадаць, хто спяваў. Калі адгадае, той, хто спяваў, становіцца “Машай”. Калі гэта хлопчык, то дзеці спяваюць “Саша”.

 

Весялінка:

Напоўніцца радасцю звонкі наш смех.
Сёння пакажу вам многа пацех.
Каб раслі кветкі, прыгажэлі дзеткі,
трэба “дожджык” паклікаць.

 

Дзеці клічуць дожджык:

Ідзі, ідзі, дожджыку, звару табе боршчыку,
Пастаўлю пад елкаю, накрыю талеркаю.
Сама пакаштую, цябе пачастую.

 

Гульня “Дожджык”

Задача: выклікаць радасць, развіваць спрыт, удасканальваць навыкі хуткага бегу.

Апісанне гульні. Дарослы весела кліча:

Ідзі, ідзі, дожджыку, звару табе боршчыку,
Пастаўлю пад елкаю, накрыю талеркаю.
Сама пакаштую, цябе пачастую.

Выбіраюць “ дожджык”. Ён стаіць, а дзеці скачуць вакол яго і дражняць:

Буль-буль-буль, буль-буль-буль,
Не баімся кропляў-куль,
Будзе часты дожджык ісці,
Будзем мы хутчэй расці.

Дзеці ўцякаюць, а “дожджык” бегае за імі і дакранаецца цэлафанавымі стужкамі да тых, каго дагоніць. Дзіця, да якога “дожджык” дакрануўся, выбывае з гульні.

 

Вядучы:

Павесяліла ты нас, Весялінка. За тое, мы прапануем пакруціць табе чароўны ваўчок.

 

Весялінка дзякуе і круціць ваўчок. З’яўляецца кошык з грыбамі і ягадамі.
Весялінка паказвае іх дзецям і выкладвае на пол. Потым просіць іх сабраць.
Але тут гучыць рык мядзведзя, які заходзіць у залу і ўкладваецца спаць.

 

Весялінка чытае верш П.Глебкі:

У мядзведзя на бару
Грыбы-ягады бяру.
А мядзведзь не спіць
І на нас вурчыць.

Паспрабуем збіраць ягады, грыбы?

 

Гульня “У мядзведзя на бару”

Задача: выклікаць радасны настрой, развіваць вытрымку, спрыт.

Апісанне гульні. Дарослы запрашае дзяцей схадзіць у лес па грыбы ды па ягады, чытае верш П.Глебкі.

А што за ягады ў нас адразу зацвілі,
Як толькі промні веснавыя цяпло разнеслі па зямлі!
Спачатку сочныя суніцы заружавелі на лясах,
За імі следам і чарніцы закрасавалі ў верасах.
Цяпер салодкія маліны свае галовы хіляць ніц,
І ўсе сухія баравіны пакрыты завяззю брусніц.

Дарослы папярэджвае берагчыся ў лесе мядзведзя. Мядзведзь воддаль ад дзяцей. Дзеці ідуць, нагінаючыся, “збіраюць” ягады, грыбы, адначасова спяваюць (Гучыць беларуская народная мелодыя “Мішанька”):

У мядзведзя на бару
Грыбы, ягады бяру,
А мядзведзь не спіць
І на нас вурчыць.

Пасля слова “вурчыць” з рыканнем выбягае “мядзведзь” і ловіць дзяцей. Каго схапіў – той будзе “мядзведзем”.

 

Мядзведзь:

Як весела з вамі, пабягу ў лес і навучу гуляць у гэту гульню сваіх мядзведзянят.

Весялінка:

Дазвольце яшчэ пакруціць ваўчок. (Весялінка круціць ваўчок і з’яўляецца заяц).

Вядучы:

Вось на горку скок ды скок
Скача зайка-шарачок.
Скок, скок, скок ды скок,
Скача зайка-шарачок.

 

Гульня “Заінька”

Задача: развіваць увагу, хуткасць рэакцыі, выхоўваць добрыя пачуцці, любоў да роднай мовы, вучыць вобразнаму выкананню рухаў.

Апісанне гульні. Каб зацікавіць дзяцей, можна загадаць наступную загадку:

Улетку шэранькі,
Узімку беленькі,
Доўгія вушкі мае,
Хутка ў лес уцякае.

“Заіньку” можна выбраць па лічылцы:

Вось на горку скок ды скок
Скача зайка-шарачок.
Скок, скок, скок ды скок,
Скача зайка-шарачок.

“Заінька” стаіць у сярэдзіне круга, дзеці ідуць па крузе і спяваюць (Гучыць беларуская народная мелодыя “Заінька”):

Заінька-заінька, ды шарусенькі,
Заінька-заінька, ды бялюсенькі,
Праскачы, праскачы, зайка, у дзірачку,
Не пабі, не пабі сабе спіначку.

“Зайка” скача ў сярэдзіне круга, імкнучыся выскачыць з яго. Дзеці, не разнімаючы рук, хутка прысядаюць (не пускаюць яго) і працягваюць:

Заінька-заінька, павярніся,
Шэранькі-шэранькі, абярніся,
Тупні ножкай, паскачы
Ды ў далонькі запляшчы.

 

Апошнія два радкі паўтараюцца. Пры паўторы дзеці стаяць і пляскаюць у далоні, а “заінька” скача. Пры заканчэнні спеваў “заінька” хапае каго-небудзь з дзяцей і хуценька становіцца на яго месца. Той, хто застаўся без месца, становіцца ў круг.

 

Заяц:

Спадабалася гульня? Далей будзеце гуляць без мяне, бо я спяшаюся ў лес.

Вядучы:

Пакруцім яшчэ раз ваўчок. (Весялінка гучна некага ловіць ).
Каго ты ловіш, Весялінка?

Весялінка:

А вось каго:

Шустранькі, маленькі, сам у шэрай світцы,
Шукае канапелькі, каб трошкі пажывіцца

(Дзеці адгадваюць загадку, а Весялінка паказвае какошнік з выявай вераб’я).

 

Гульня “У вераб’я”

Задача: выклікаць радасць, выхоўваць добрыя, сяброўскія ўзаемаадносіны.

Апісанне гульні. Дарослы загадвае загадку (пра вераб’я). Потым, паказваючы на каго-небудзь з дзяцей, кажа:

Верабей, верабей,
Не дзяўбі канапель,
Адгукніся, верабей,
Вылятай у круг хутчэй.

Той, на каго паказаў дарослы, “вылятае” у сярэдзіну круга. Дзеці ідуць па крузе і спяваюць (Гучыць беларуская народная мелодыя “Верабейчык”):

Паскакаў верабей ды па сметнічку,
А сабраў верабей усю сямеячку:
Мала нас, мала нас на булачку хлеба,
А пазваць, а пазваць каго яшчэ трэба?

 

На першыя два радкі песні “верабей” скача ў крузе, махаючы “крылцамі”. На два апошнія – стоячы на месцы, ківае галавою, быццам дзяўбе. Па заканчэнні спеваў “верабей” кліча каго-небудзь з дзяцей падсілкавацца хлебам. Гульня паўтараецца. На другі раз “вераб’і” (двое) у крузе шэпчуцца, дамаўляюцца, каго яшчэ паклікаць. Гульня працягваецца да той пары, пакуль “вераб’ёў у крузе стане больш, чым дзяцей, якія водзяць карагод. Потым “вераб’і” становяцца ў знешні круг, а дзеці, якія вадзілі карагод, становяцца “вераб’ямі”.

 

Вядучы:

Паглядзіце, ваўчок сам закруціўся!

Весялінка:

Не, не.
Там маленькі шарык пад ваўчком шарыць,
Збірае крошкі, баіцца кошкі.

Дзеці:

Мышка!

 

Гульня “Хітрыя мышы”

Задача: выхоўваць увагу, асцярожнасць, вытрымку, падатлівасць.

Апісанне гульні. Дарослы загадвае загадку:

Маленькі шарык пад лаўкаю шарыць,
Збірае крошкі, баіцца кошкі.

“Ката” выбіраюць лічэннем:

Раз, два, тры, чатыры, ката грамаце вучылі:
Не чытаць, не пісаць, а за мышкамі скакаць.

“Кот” становіцца на невялікай адлегласці ад дзяцей, заплюшчвае вочы, нібыта спіць. “Мышы” скачуць і дражняць “ката”:

Тр-та-та, тра-та-та, не баімся мы ката.

 

Дражнілка паўтараецца да таго часу, пакуль “кот”, які спачатку нібыта драмаў, не пачынае падкрадвацца. Як толькі “кот” скокне, “мышы” заміраюць на месцы. “Кот” ходзіць і выглядае, калі хто зварухнецца – таго цягне да сябе. Гульня працягваецца, пакуль “кот” не пераловіць усіх “мышэй”.

 

Вядучы і Весялінка разам:

Сёння мы ў гэтым зале шмат чаго вам паказалі,
І жадаем ад душы быць здаровымі заўжды.

 

Весялінка:

Прыйшоў час і мне развітацца з вамі.
Шчасця вам і грошы майце,
Да мяне ў госці прыязжайце.
Да пабачэння!

 

Вядучы:

Ой, і ваўчок кудысьці прапаў. Вядома ж чароўны.

Нагуляліся, дзеткі, будзем чакаць ваўчка другі раз. Штосьці мне падказвае, што ён абавязкова вернецца!

 

 

Спіс літаратуры

1 Вучэбная праграма дашкольнай адукацыі. – Мінск : Нацыянальны інстытут адукацыі, 2019.
2 Старжынская, Н.Т. Народная цацка – люстэрка культуры. Дапаможнік для педагогаў устаноў дашкольнай адукацыі / Н.Т. Старжынская, Д.М.Дубініна. – Мінск : Вышэйшая школа, 2014.
3 Дубініна, Д.М., Страха, А.А., Дубінін, Д.У. Родная прырода ў вуснай народнай творчасці. Дапаможнік для педагогаў устаноў дашкольнай адукацыі / Д.М.Дубініна, А.А.Страха, Д.У.Дубінін. – Мінск : Нацыянальны інстытут адукацыі, 2012.
4 Дубініна, Д.М. Выхаванне ў дзяцей дашкольнага ўзросту цікавасці да беларускай мастацкай літаратуры і фальклору. Дапаможнік для педагогаў устаноў дашкольнай адукацыі / Д.М.Дубініна – Мінск : Новое знание, 2016.
5 Залатая скарбонка. Хрэстаматыя для лашкольнікаў. Дапаможнік для педагогаў устаноў дашкольнай адукацыі. – Мінск : Аверсэв, 2018.

 

Поделиться ссылкой:

Добавить комментарий