Максім Багдановіч. Слова пра паэта. Нацыянальныя і агульначалавечыя матывы паэзіі. Урок беларускай літаратуры. 9-ы клас.  

- 12:49II И III СТУПЕНИ, Беларуская мова і літаратура. Сцэнарыі, Методичка

Урок беларускай літаратуры па тэме “Максім Багдановіч. Слова пра паэта. Нацыянальныя і агульначалавечыя матывы паэзіі” для вучняў 9-га класа падрыхтаваны з нагоды дня нараджэння паэта (9 снежня).

Аксана ПАЛЯШЧУК,
настаўнік беларускай мовы і літаратуры, настаўнік-метадыст
ДУА “Сярэдняя школа № 9 г. Мазыра”,
Гомельская вобласць

 

 

 

 

Мэта:

чакаецца, што напрыканцы ўрока вучні будуць ведаць:

– асноўныя факты з жыцця і творчасці Максіма Багдановіча;
– жанравыя асаблівасці, спецыфіку кампазіцыі, ідэйны змест лірычных твораў М.Багдановіча;
– гісторыю напісання лірычных твораў;

будуць умець:

– адбіраць і сістэматызаваць матэрыял з розных крыніц для характарыстыкі жыцця і творчасці Максіма Багдановіча;
– характарызаваць духоўны свет лірычнага героя;
– вызначаць нацыянальныя і агульначалавечыя матывы ў паэзіі Максіма Багдановіча;
– вызначаць спосабы выяўлення аўтарскай пазіцыі ў лірычных творах.

 

Задачы асобаснага развіцця:

– адукацыйная: стварыць умовы для разумення вучнямі ідэйнага зместу лірычных твораў Максіма Багдановіча;
– развіццёвая: спрыяць развіццю лагічнага мыслення, развіццю ўменняў працаваць з рознымі крыніцамі інфармацыі; выразнага чытання вершаў М.Багдановіча; садзейнічаць фарміраванню навыкаў крытычнага мыслення, развіццю творчага мыслення; развіццю ўменняў выказваць і абгрунтоўваць сваё меркаванне, рабіць высновы; удасканальваць камунікатыўныя ўменні, неабходныя для работы ў пары, у групе;
– выхаваўчая: спрыяць выхаванню павагі да свайго народа і роднай мовы.

Тып: урок вывучэння новага матэрыялу.

Узаемасувязь з ведамі, атрыманымі раней: урок – першы з двух урокаў, прысвечаных творчасці Максіма Багдановіча. Вучні знаёміліся ўжо з выбранымі творамі паэта ў 5-м, 6-м, 7-м, і 8-м класах.

Наштобузу (на што буду звяртаць увагу):

1 Асноўныя факты біяграфіі Максіма Багдановіча.
2 Разнастайнасць творчага дыяпазону паэта.
3 Адметнасці лірыкі Максіма Багдановіча.

Ключавое пытанне: Чаму Максіма Багдановіча называюць “паэтам чыстае красы”?

Метады і прыёмы: даследчы метад, метад творчага чытання, эўрыстычная гутарка, праца ў групах, праца ў парах; элементы тэхналогіі актыўнай ацэнкі.

Абсталяванне: падручнік, камп’ютар, выхад у інтэрнэт, сцікеры, фламастары.

 

Ход урока

 

I Арыенціровачна-матывацыйны этап

Задача: псіхалагічна падрыхтаваць вучняў да ўрока, настроіць на супрацоўніцтва, зацікавіць тэмай урока.

Зварот да эпіграфа:

Вечна светлы i вечна дужы,
Вечна юны, як наша зямля.
Мы табой ганарымся – і плачам,
Мы нясём цябе ў сэрцы праз дым.
Нізка голаў схіляю, юнача,
Перад вечным глаголам тваім.
                   У.Караткевіч. “Багдановічу”

 

II Этап актуалізацыі ведаў

Задача настаўніка: актуалізаваць апорныя веды і ўменні, сфарміраваць пазнавальныя матывы.

1) Уступнае слова настаўніка.

Кветкамі зямлі хочацца назваць многія вершы беларускіх паэтаў. Кветкі суправаджаюць нас усё жыццё: сустракаюць пры нараджэнні, цешаць у святы, суцяшаюць у старасці. Яны патрэбны нам заўсёды, таму што без хараства чалавек не можа жыць. Кветкамі зямлі па праву можна назваць i вершы песняра народнай долі, палымянага грамадзяніна i патрыёта сінявокай Беларусі Максіма Багдановіча. У гэтым годзе 9 снежня споўніўся б 131 год з дня нараджэння вялікага паэта. На сённяшнім уроку мы прынясём сваё незвычайнае вязьмо таленавітаму паэту – букет ведаў па яго біяграфіі i творчай спадчыне; пазнаёмімся з некаторымі новымі аспектамі творчасці Багдановіча. Каб наш букет стаў вялікім i рознакаляровым, калі ласка, прыбаўляйце да яго свае краскі-адказы.

2) Франтальнае апытванне.

Пытанні для абмеркавання:

– З якой кветкай асацыіруецца ў вас творчасць Максіма Багдановіча? Чаму? (Васілёк. Менавіта гэта кветка прыгадвалася ў вершы М.Багдановіча “Слуцкія ткачыхі”, з якім вучні знаёміліся ў 8-м класе: “…І тчэ, забыўшыся, рука, заміж персідскага ўзора, цвяток радзімы васілька”). Сімвалам нашага ўрока будзе кветка васілёк.

– З якімі вершамі вы яшчэ знаёміліся ў папярэдніх класах?

– Як вы лічыце, чаму Багдановіча называюць “паэтам чыстае красы”?

Сёння мы паспрабуем адказаць на гэтае пытанне.

 

III Этап мэтавызначэння

Задача настаўніка: стварыць умовы для самавызначэння вучняў на дзейнасць і яе вынікі, стымуляваць на авалодання прыёмамі навучання і самаадукацыі.

Звярніце ўвагу на дадатак. Запоўніце табліцу “Мае чаканні”. У канцы ўрока мы звернемся да гэтай табліцы і праверым, ці спраўдзіліся вашы чаканні, ці засвоілі вы тэму. Азнаямленне з крытэрыямі На Што Бузу.

Мае чаканні

Я буду ведаць  
Я буду ўмець  
Я змагу прымяніць  
Я змагу выканаць  
Я атрымаю  

 

IV Этап праверкі дамашняга задання

Задача: праверыць падрыхтаванасць вучняў да ўрока.

1) Праверка індывідуальнага задання. Вучань дэманструе відэакліп, створаны самастойна з урыўкаў песень на словы Максіма Багдановіча (“Па-над белым пухам вішняў”, “Зорка Венера”, “Слуцкія ткачыхі”, “Вераніка”).

2) Праверка індывідуальнага задання. Вучань дэманструе прэзентацыю ў фармаце Pecha Kucha на тэму “20 цікавых фактаў пра Максіма Багдановіча”, карыстаючыся матэрыяламі сайта http://www.nastaunik.info/node/15290. (Фармат Pecha Kucha: 20 слайдаў па 20 секунд кожны. Задача: за кароткі прамежак часу данесці інфармацыю сцісла, даступна і цікава).

 

V Этап тлумачэння новага матэрыялу

Задача: арганізаваць мэтанакіраваную пазнавальную дзейнасць вучняў.

Вучні атрымліваюць заданні:

1) Заданне ў парах.

1-я пара: на імправізаванай геаграфічнай карце Беларусі неабходна пазначыць месцы і гады вучобы Максіма Багдановіча, карыстаючыся інфармацыяй на сайце https://be.wikipedia.org/ (Мінск, Вільня, Яраслаўль, Ніжні Ноўгарад, Ялта, Ракуцёўшчына, Гродна).

2-я пара: карыстаючыся матэрыялам падручніка на с. 146–150, суаднесці ілюстрацыі з фактамі жыцця і творчасці паэта.

(Ілюстрацыі: вянок – такую назву меў першы і адзіны зборнік паэта; Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь – непадалёк ад яго ўзвышаецца велічны помнік паэту; фартэпіяна – маці Максіма Багдановіча іграла на фартэпіяна; ніва – у газеце “Наша ніва” надрукавалі першае апавяданне М.Багдановіча “Наша ніва”; партрэт Максіма Горкага – бацька Максіма Багдановіча ажаніўся з роднай сястрой жонкі Максіма Горкага; выява старажытнагрэчаскай багіні Феміды – Максім Багдановіч закончыў Яраслаўскі Дзямідаўскі юрыдычны ліцэй).

 

2) Індывідуальныя заданні.

а) Праца з вершамі М.Багдановіча. Запоўніць табліцу з радкоў вершаў грамадзянскай лірыкі М.Багдановіча.

Табліца можа быць запоўнена так:

Пытанні Адказы
“Нашто на зямлі сваркі і звадкі, боль і горыч, калі мы ўсе разам ляцім да зор?” “Досыць ужо, раты, чужынцам мы служылі”.
“Куды ж ісці і што рабіць?” “Жыві і цэльнасці шукай, аб шыраце духоўнай дбай”.
“Я верую: бясплодна не засне, а ўперад рынецца, маўляў, крыніца”.
“Брацця! Ці зможам грамадскае гора?” “Беларусь! Твой народ дачакаецца залацістага, яснага дня!”
“Што зрабіў ты з дзён маладых?” “Будзь жа век маладым!”
“Што чуюць яны там, што бачаць, чаму ўсё дрыжаць і дрыжаць?” “Бо я адну з табою долю маю – зіяць ледзь бачна ў сіняй вышыні”.

б)  Скласці стужку часу жыцця паэта, сцісла адлюстраваўшы на ёй асноўныя факты з жыцця Максіма Багдановіча па датах.

 

3) Зараней падрыхтаваныя вучні расказваюць (па чарзе) асноўныя звесткі пра жыццё і творчасць Максіма Багдановіча, якія суправаджае прэзентацыя (Дадатак).

Астатнія вучні ў класе дзеляцца на дзве групы.

1-я група: запоўніць табліцу з белымі плямамі.

Дата Падзея Месца
1892    
  Нарадзіўся Максім Багдановіч  
1902 г.    
  Быў апублікаваны яго першы твор – апавяданне “Музыка”  
  Заканчэнне ніжагародскай гімназіі  
    Яраслаўль
1911 г.    
  Памёр паэт  

2-я група: скласці і запісаць пытанні да сваіх аднакласнікаў па інфармацыі, якую яны пачуюць.

 

VI Этап выпрацоўкі практычных навыкаў

Задача: стварыць умовы для засваення вучнямі ведаў у форме дзейнасці, развіцця спосабаў мыслядзейнасці. 

1) Праверка індывідуальных заданняў, заданняў у парах
2) Франтальнае апытванне па запаўненні табліцы з плямамі
3) Знаёмства са зборнікам “Вянок”

Раздзелы зборніка Тэмы Вершы
“У зачараваным царстве” Міфалогія, прыгажосць прыроды “Вадзянік”,
“Змяіны цар”
“Згукі Бацькаўшчыны” Фальклор “Уся ў слязах дзяўчына”,
“Не кувай ты, шэрая зязюля”
“Старая Беларусь” Любоў да Радзімы “Слуцкія ткачыхі”, “Летапісец”
“Места” Любоў да Мінска “Завіруха”, “У Вільні”
“Думы” Філасофская лірыка “Сяргею Палуяну”,
“Маладыя гады”,
“Жывеш не вечна, чалавек”
“Вольныя думы” Хараство жыцця “Шмат у нашым жыцці ёсць дарог”
“Старая спадчына” Розныя формы вешаў “Санет” (“Паміж пяскоў Егіпецкай зямлі…”),
трыялет (“Калісь глядзеў на сонца я…”)
“Мадонны” Каханне да жанчыны, любоў да маці “Вераніка”, “У вёсцы”

У ходзе апавядання настаўнік зачытвае радкі самых вядомых вершаў (“Плакала лета, зямлю пакідаючы…”, “Маладыя гады”, “Жывеш не вечна, чалавек”, “Песняру”).

4) Выразнае чытанне верша “Санет”. Першасны аналіз верша.

– У чым выяўляецца нацыянальнае і агульначалавечае ў вершы “Санет” М.Багдановіча?

– Як раскрываецца ў вершы “Паміж пяскоў Егіпецкай зямлі…” тэма Радзімы?

Паспрабуйце раскрыць сімвалічны сэнс санета.

 

VII Этап падвядзення вынікаў

Задача: садзейнічаць фарміраванню адэкватнай самаацэнкі вучняў.

Зварот да ключавога пытання: Чаму Максіма Багдановіча называюць “паэтам чыстае красы”? Выказванні вучняў.

 

VIII Этап рэфлексіі

Зварот да табліцы “Мае чаканні”.

 

IX Этап інфармацыі пра дамашняе заданне

Задача: забяспечыць разуменне вучнямі мэт, зместу выканання дамашняга задання.

Выразна прачытаць вершы “Маладыя гады”, “Плакала лета, вясну пакідаючы”. “Жывеш не вечна, чалавек” “Я хацеў бы спаткацца з вамі на вуліцы”. Зрабіць аналіз верша (на выбар).

 

X Заключнае слова настаўніка

Максіма Багдановіча часта называюць зоркай беларускай паэзіі. Яго параўноўваюць з метэарытам, які, згараючы, асвятляе ўсё вакол сябе. Паэзія вялікага песняра сагравае і сёння наша жыццё, трывожнае і неспакойнае. Максім Багдановіч – недасягальная велічыня на небасхіле беларускай паэзіі, тонкі лірык, майстра мастацкага слова. Паэт, чый трагічны лёс абарваўся ў 26 год, а творчасць прамільгнула яркай зоркай на ўсходзе нацыянальнага адраджэння. “Бо як ёсць у народа такія, не загіне давеку народ”, – У.Караткевіч.

 

 

Поделиться ссылкой:

Всю ответственность за содержание сведений в методических и информационных материалах, а также за соблюдение авторских прав несут авторы публикаций.

Добавить комментарий